انواع فیروزه: چه عواملی موجب پیدایش انواع مختلف فیروزه شده است؟!

انواع فیروزه

فیروزه سنگی قیمتی و بسیار زیبا با رنگی خاص و منحصر به فرد است که بخشی از تاریخ بشر را از 5000 سال قبل از میلاد مسیح تشکیل می‌دهد و بخشی از تاریخ مذهبی جهان را از آنِ خود ساخته است؛ تا جایی که باستان شناسان روی ماسکی که پس از مرگ بر صورت پادشاه مصر توت عنخ آمون قرار داده شده بود، فیروزه‌ای یافتند که نشان دهنده باورهای مذهبی عمیق مردم باستان در مورد این سنگ قیمتی بوده است. فیروزه را به دو شکل دسته‌بندی می‌کنند؛ یکی بر اساس رنگ و دیگری بر اساس معدنی که از آن استخراج شده است. در این مقاله به بررسی انواع فیروزه پرداخته و هر دو را به تفصیل معرفی می‌کنیم.

انواع فیروزه

فیروزه تنها سنگ قیمتی است که نام خود را به یک رنگ داده است. واژه Turquoise که معادل نام فیروزه در زبان انگلیسی است، به معنای «سنگ‌ ترکی» بوده و این نام را از تاریخ تجارت خود برگرفته است، زیرا فیروزه اولین بار از طریق‌ ترکیه به اروپا وارد شد.

خرید انگشتر فیروزه

فیروزه از نظر شیمیایی، فسفات هیدراته مس و آلومینیوم است. این ماده از نظر سختی بین 5 تا 6 در مقیاس Mohs ‌اندازه‌گیری می‌شود که سختی متوسطی دارد. معادن فیروزه در جهان محدود بوده و تنها کشورهای ایران، مصر، آمریکا، چین، ژاپن، مکزیک، افغانستان، تبت، هند، استرالیا و زاکسن آلمان از آن برخوردارند. در حال حاضر عمده تولیدکنندگان فیروزه در جهان، آمریکا، چین و تا حدی ایران هستند.

    انواع فیروزه بر حسب محل استخراج

    یکی از مهم‌ترین عوامل ارزیابی انواع فیروزه و تعیین کیفیت آن، منشأ و محل استخراج فیروزه است. بهترین و باکیفیت‌ترین فیروزه‌های جهان از معادن ایران، مصر و آمریکا استخراج می‌شوند. فیروزه چین و تبت هم در صورتی که کیفیت بالایی داشته و مرغوب باشند، اهمیت زیادی دارند. فیروزه را بسته به معدنی که از آن استخراج می‌شود، به انواع مختلفی تقسیم می‌کنند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

    • انواع فیروزه ایرانی

    یکی از بهترین فیروزه‌های جهان، هم از نظر رنگ و هم کیفیت، فیروزه ایران است که از معادن فیروزه اطراف نیشابور واقع در استان خراسان رضوی استخراج می‌شود. به همین دلیل به آن فیروزه نیشابوری هم گفته می‌شود. فیروزه نیشابور ایران چنان برند معتبری است که گاهی ایران را با نام فیروزه‌اش می‌شناسند.

    ایران علاوه بر معادن فیروزه نیشابور، معادن دیگری هم در استان‌های سمنان و کرمان دارد، اما کیفیت فیروزه آن‌ها پایین‌تر از فیروزه نیشابور است. در ادامه به بررسی خصوصیات فیروزه استخراج شده از معادن مختلف ایران می‌پردازیم.

    1. فیروزه نیشابور

    فیروزه نیشابور همان‌طور که گفته شد یکی از بهترین و باکیفیت‌ترین انواع فیروزه در جهان بوده و بیش از 6000 سال است که استخراج می‌شود. در واقع قدیمی‌ترین فیروزه‌ای که از معادن نیشابور کشف شده، مربوط به 6600 سال قبل است و از لحاظ قدمت با معادن باستانی موجود در کشور مصر برابری می‌کند.

    معادن فیروزه نیشابور در 150 کیلومتری غرب شهر مشهد، 55 کیلومتری شمال غرب شهرستان نیشابور، 35 کیلومتری شمال غرب شهر فیروزه و در 4 کیلومتری شمال غرب روستای معدن واقع شده‌اند.

    فیروزه‌ای که از این معادن استخراج می‌شود، در انواع رنگ‌ها و الگوهای رگه‌ای یافت می‌شود. رنگ آن آبی غنی شفاف با رگه‌های سفید یا طلایی است که اگر رگه‌ها طلایی باشد، ارزش فیروزه چندین برابر می‌شود. در طول تاریخ، باارزش‌ترین فیروزه ایرانی آبی آسمانی درخشان بوده و هیچ گونه رگه‌ای از سبز و سیاه در آن وجود ندارد. به این فیروزه، فیروزه عجمی ‌هم گفته می‌شود.

    فیروزه نیشابور با رگه‌های طلایی دارای قیمت و ارزش بسیار بالاتری هستند.
    فیروزه نیشابور با رگه‌های طلایی دارای قیمت و ارزش بسیار بالاتری هستند.

    بیشتر بخوانید: انواع فیروزه عجم نیشابور

    فیروزه نیشابوری به طور معمول به صورت قطعاتی در داخل سنگ میزبان یافت می‌شود به این نوع فیروزه، فیروزه سنگی گفته می‌شود. در برخی موارد فیروزه در مسیر آبراه‌ها در پای کوه‌ها یافت می‌شود این فیروزه که فیروزه خاکی نام دارد علاوه بر اینکه یکی از سخت‌ترین انواع فیروزه در جهان است، به هیچ گونه رنگ اضافی یا تثبیت کننده‌ای احتیاج ندارد زیرا رنگ آن ثابت و بدون تغییر است. این سری از فیروزه از بهترین و اعلی‌ترین انواع فیروزه در جهان هستند.

    از نظر تاریخی، نیشابور در دوران باستان یکی از توقف‌گاه‌های مهم در مسیر جاده ابریشم بوده و فیروزه نیشابوری از این طریق راه خود را به اروپا و آسیا باز کرده است. خریداران خاورمیانه و اروپایی‌ها، فیروزه‌های نیشابوری از نوع آبی آسمانی شفاف و بدون هیچ رگه‌ای که دارای بالاترین قیمت در هر قیراط در جهان هستند را‌ ترجیح می‌دهند و نمونه‌هایی از این نوع فیروزه را می‌توانید در گنجینه‌های سلطنتی پادشاهان خاورمیانه پیدا کنید.

    اما خریداران امریکایی به دلیل کنتراست جذاب رنگ آبی آسمانی عمیق و رگه‌های سیاه، سفید و طلایی روی آن، مدت‌ها است که انواع فیروزه عجم را بر فرم شفاف‌ ترجیح می‌دهند و احساس می‌کنند که این رگه‌ها به سنگ شخصیت بخشیده و هر سنگ را در نوع خود منحصر به فرد می‌کند.

    بیشتر بخوانید: تاریخچه فیروزه

    2. فیروزه شهر بابک کرمان

    یکی دیگر از معادن فیروزه ایران، معدن شهر بابک کرمان است که در فاصله 223 کیلومتری غرب شهر کرمان، 42 کیلومتری شمال شرق شهر بابک و 132 کیلومتری شمال غرب معدن مس سرچشمه قرار دارد. از لحاظ رنگ و شفافیت، فیروزه شهر بابک کرمان سبزتر و کدرتر از فیروزه نیشابور است که همین امر ارزش آن را نسبت به فیروزه نیشابور پایین‌تر می‌آورد.

    از نظر سختی هم مقاومت کمتری نسبت به فیروزه نیشابور دارد و اگرچه ضخیم‌تر است، اما در اثر ضربه به راحتی شکسته و خرد می‌شود. بنابراین نیاز به تثبیت کننده دارد. از نظر تنوع و زیبایی رنگ، فیروزه نیشابور به دلیل عناصر تشکیل‌دهنده و موقعیت آب و هوایی منطقه، بسیار متنوع‌تر بوده و زیبایی رنگ‌های آن بیشتر از فیروزه کرمان است.

    3. فیروزه دامغان

    شهر دامغان در استان سمنان یکی دیگر از بسترهای معدن فیروزه در ایران است. این معدن که به نام معدن فیروزه باغو شناخته می‌شود، در 90 کیلومتری جنوب دامغان قرار دارد. فیروزه استخراج شده از معدن باغو دامغان متمایل به سبز است و کیفیت پایین‌تری نسبت به فیروزه نیشابور دارد.

    4. فیروزه عبداله گیو

    معدن فیروزه عبداله گیو یکی دیگر از معادن فیروزه استان خراسان رضوی است که در جنوب شهرستان قوچان در 65 کیلومتری شمال شرق نیشابور قرار دارد. رنگ فیروزه عبدالله گیو سبز تیره است به همین دلیل به آن فیروزه سبز قوچانی هم گفته می‌شود.

    خرید انگشتر فیروزه

    • انواع فیروزه آمریکا

    ایالات متحده آمریکا از جمله کشورهایی است که در نقاط مختلف آن، بخصوص در قسمت جنوب غربی آن، معادن فیروزه باکیفیتی پیدا می‌شود که برخی از آن‌ها با فیروزه نیشابور که بهترین نوع فیروزه در جهان است، برابری می‌کنند. فیروزه آمریکا را بسته به معدنی که از آن استخراج می‌شود، به انواع مختلف زیر دسته‌بندی می‌کنند:

    بیشتر بخوانید: سنگ ماه تولد آذر

    1. فیروزه بیسبی (Bisbee turquoise)

    فیروزه بیسبی محصول جانبی استخراج مس در نزدیکی بیسبی در ایالت آریزونا آمریکا است. این سنگ قیمتی عمدتاً به دلیل رنگ آبی درخشان و رگه‌های دودی شناخته می‌شود. فیروزه بیسبی در تمام سطوح معدن مس از 100 تا 2000 فوت یافت شده و کیفیت و رنگ آن به طور گسترده‌ از لایه‌ای به لایه دیگر متفاوت است.

    در این نوع فیروزه، سنگ‌‎ها غالباً دارای رگه‌های قهوه‌ای، خاکستری یا سیاه هستند، اما سنگ‌‎های شفاف آبی و سبز هم از معدن بیسبی استخراج شده‌اند. فیروزه بیسبی به دلیل سختی، کیفیت و کمیابی که دارد، یکی از باارزش‌ترین فیروزه‌های جهان است. معدن بیستی اکنون بسته شده است.

    2. فیروزه شماره 8 (Number 8)

    فیروزه شماره 8 در منطقه معدنی لین در شمال اورهکا، نوادا استخراج شده و یکی از بهترین معادن فیروزه در ایالات متحده آمریکا است. این معدن در حدود سال 1925 توسط یک آرایشگر که متوجه قطعات فیروزه شناور در سطح زمین شد، کشف گردید. فیروزه Number 8 از آبی روشن تا تیره متغیر است، اما بیشتر به دلیل رنگ آبی روشن با درجه سختی بالا و رگه‌های ریز تار عنکبوتی معروف می‌باشد.

    معدن Number 8 که فیروزه‌هایش عمدتاً به واسطه‌ی رگه‌های دیدنی و جذاب شناخته می‌شود، بزرگ‌ترین قطعات فیروزه استخراج شده را هم تولید کرده است. طی سال‌های گذشته طیف گسترده‌ای از رنگ‌ها در معدن Number 8 استخراج شده‌اند. آبی تیره با رگه‌های تار عنکبوتی سیاه و سفید، تا کنون بهترین فیروزه استخراج شده از این معدن می‌باشد و پس از آن فیروزه آبی روشن با رگه‌های تار عنکبوتی سیاه محبوبیت بیشتری دارد. فیروزه معدن Number 8 بسیار سخت بود و هرگز به تثبیت نیاز ندارد.

    بیشتر بخوانید: گران ترین انگشتر فیروزه

    3. فیروزه Lander Blue

    فیروزه Lander Blue از معادنی واقع در شهرستان لندر، نوادا به دست می‌آید و یکی از زیباترین، نادرترین و ارزشمندترین فیروزه‌های تار عنکبوتی کشف شده در جهان است. تا کنون کمتر از 110 پوند از این فیروزه زیبا و تار عنکبوتی استخراج شده است. فیروزه Lander Blue با رنگ آبی متوسط تا عمیق با کیفیت بالا با رگه‌های تار عنکبوت سیاه شناخته می‌شود.

    فیروزه‌ی Lander Blue یکی از باکیفیت‌ترین و ارزشمندترین فیروزه‌های جهان با رگه‌های سیاه است.
    فیروزه‌ی Lander Blue یکی از باکیفیت‌ترین و ارزشمندترین فیروزه‌های جهان با رگه‌های سیاه است.

    4. فیروزه زیبای خفته (Sleeping Beauty)

    فیروزه Sleeping Beauty یکی از شناخته‌شده‌ترین فیروزه‌های آمریکای شمالی است و در نزدیکی گلوب، ایالت آریزونا از زمین استخراج می‌شود. سنگ استخراج شده در این منطقه به زیبایی کوهستانی خفته است. با اینکه این فیروزه سنگی سخت نیست، اما به دلیل رنگ آبی آسمانی یکنواخت و زیبا مورد علاقه بسیاری از افراد می‌باشد.

    Sleeping Beauty به دلیل رنگ آبی ثابت که در طیف‌های مختلف از آبی روشن سلطنتی تا آبی آسمانی کم‌رنگ است و بدون رگه‌ بودن، بسیار محبوب بوده و قابل رقابت با فیروزه نیشابوری ایران است. کوه Sleeping Beauty در اصل برای تهیه مس و طلا استخراج شده و در گذشته یکی از بزرگ‌ترین معادن فعال در آمریکای شمالی بود. امروزه، این معدن بسته شده و قیمت فیروزه Sleeping Beauty بسیار بالا رفته است.

    5. فیروزه آژاکس (Ajax Turquoise)

    معدن آژاکس در شمال تونوپا، نوادا در منطقه رویستون قرار دارد. این نوع فیروزه معمولاً به صورت رگه و گره‌دار یافت می‌شود. فیروزه آژاکس اغلب آبی روشن با رگه‌های آبی تیره و قالب سبز رنگ دارد. همچنین ممکن است فیروزه‌های آن دارای رنگ‌های سبز عمدتاً تیره همراه با طیف‌های کمرنگ‌تر سبز و آبی روشن با رگه‌های طلایی تا قهوه‌ای تیره باشد.

    6. فیروزه Black Widow

    بلک ویدو معدن کوچکی در شمال شرقی نوادا است. فیروزه Black Widow معمولاً یک رنگ سبز نعنایی به سبک جذاب و غیرمعمول با رگه‌های نازک تار عنکبوتی سیاه می‌باشد. بیشتر قطعات فیروزه Black Widow نسبتاً کوچک بوده و زیر 15 قیراط هستند. این معدن در حال حاضر، به‌ اندازه‌ای که بتواند پاسخگوی نیاز بازار باشد، فیروزه تولید نمی‌کند.

    7. فیروزه الماس آبی (Blue Diamond)

    معدن الماس آبی در جنوب آستین در مرکز نوادا واقع شده است. فیروزه الماس آبی مقدار زیادی رگه‌های سیاه رنگ دارد که در زمینه‌ی فیروزه‌ای تا آبی تیره قرار گرفته‌اند. این فیروزه بسیار سخت است و به ندرت تثبیت می‌شود. در حالی که بعضی عقیده دارند فیروزه الماس آبی به دلیل داشتن رنگ آبی و سختی بالا یکی از بهترین فیروزه‌ها در جهان است، اما به دلیل وجود مقدار زیاد ‌رگه‌های سیاه رنگ در آن، در لیست علاقه‌مندی‌های بازار قرار ندارد.

    8. فیروزه جواهر آبی (Blue Gem)

    معدن Blue Gem در نزدیکی کوه Battle در شهرستان لندر ایالت نوادا واقع شده است. این معدن از زمان کشف آن در سال 1934 مقدار بسیار زیادی فیروزه و برخی از درخشان‌ترین فیروزه‌های آبی، سبز و سبز آبی را تولید کرده است. رنگ‌های فیروزه جواهر آبی از آبی آسمانی روشن یا تیره گرفته تا سبز آبی با شکوه و منحصر به فرد تا سبز نظامی تیره را شامل می‌شود.

    این فیروزه‌ها از طیف كاملاً شفاف تا کاملاً کدر با رگه‌هایی مایل به قهوه‌ای متغیر هستند. برخی از سنگ‎‌های آبی شفاف دارای چنان عمق رنگی هستند که هر‌ اندازه به آن نگاه کنید، احساس می‌کنید که انتهایی ندارد.

    خرید انگشتر فیروزه

    • انواع فیروزه چین

    بیش از 2000 سال است که فیروزه در چین استخراج می‌شود و گواه آن، استفاده از فیروزه در بسیاری از آثار هنری و حکاکی‌های اولیه سلسله‌های چین است. برخلاف فیروزه آمریکایی که معمولاً توسط معدن خاصی مشخص می‌شود، از فیروزه چینی در طول تاریخ، حتی اگر از مناطق مختلفی هم استخراج شود، به سادگی با عنوان «فیروزه چینی» یاد می‌شود.

    بیشتر بخوانید: انواع فیروزه از نظر منشأ تشکیل

    امروزه بیشتر فیروزه‌های تولید شده در چین از معادن Maanshan و Hubei تهیه می‌شوند. استان Hubei شامل معادن یونگای و معادن ژوکسی است.

    فیروزه چینی در تمام طیف‌های رنگی از سبز تیره گرفته تا آبی تیره و حتی زرد را شامل می‌شود. بهترین و قابل جمع آوری‌ترین فیروزه، رنگ آبی تیره با رگه‌های تار عنکبوتی به رنگ قهوه‌ای تیره یا سیاه است.

    در طول دهه 1970 که محبوبیت فیروزه در ایالات متحده افزایش یافته بود، به دلیل کاهش عرضه انواع فیروزه آمریکایی و بالا رفتن قیمت، واردات فیروزه چینی به سرعت افزایش یافت. فیروزه چینی به دلیل کاهش هزینه‌های نیروی کار، در نظر نگرفتن مقررات زیست محیطی و عرضه فراوان، به طور قابل توجهی ارزان‌تر بود.

    با گذشت زمان، فیروزه چینی به عنوان یک فیروزه بی‌کیفیت شناخته شد، زیرا اکثریت قریب به اتفاق آن‌ها به تثبیت شیمیایی نیاز داشته و همچنین به دلیل وجود رگه‌های ضخیم ناهموار از ماده معدنی مگنزیت (منیزیت) ظاهر کسل کننده‌ای داشتند. در نتیجه، فیروزه چینی به عنوان یک جایگزین ارزان قیمت و غیرجذاب برای فیروزه آمریکایی شهرت پیدا کرد.

    تقریباً تمام فیروزه‌های چینی فروخته شده در آن سال‌ها دارای رنگ سبز و آبی مایل به سبز با رگه‌های مشکی نه چندان خیره کننده بودند. با گذشت زمان، ذخایر جدیدی از فیروزه چینی کشف شد که ظاهری مشابه بسیاری از فیروزه‌های معادن آمریکا داشتند. برخی فروشنده‌های فرصت طلب با ادعای اینکه این فیروزه جدید، فیروزه گرانقیمت آمریکایی است، سود زیادی به جیب خود سرازیر کردند.

    این عمل به شدت به تصویر فیروزه چینی در جهان صدمه وارد کرد. حتی امروزه اگر فیروزه چینی برچسب گذاری صحیحی هم داشته باشد، مورد پسند خریداران نیست. با کشف هر چه بیشتر ذخایر انواع فیروزه چینی و بهبود روش‌های تثبیت، تقریباً هر معدن فیروزه آمریکایی یک همتای ارزانقیمت فیروزه چینی دارد که آن را به راحتی در معرض جعل و تقلب قرار می‌دهد.

    در سال‌های اخیر، چند معدن فیروزه جدید در چین کشف شده است که فیروزه طبیعی با کیفیت بالا تولید می‌کند و می‌تواند بدون نگرانی به عنوان فیروزه چینی فروخته شود. برخی از این مواد به رنگ آبی روشن و دارای رگه‎‌های تار عنکبوت مشکی هستند و قیمت‌هایی معادل قیمت برخی از بهترین فیروزه‌های آمریکا را دارند.

    امروزه، بیشتر فیروزه‌های چینی فروخته شده با رنگ آبی و رگه‌های مشکی تثبیت شده یا تحت درمان قرار گرفته‌اند.
    امروزه، بیشتر فیروزه‌های چینی فروخته شده با رنگ آبی و رگه‌های مشکی تثبیت شده یا تحت درمان قرار گرفته‌اند.

    با افزایش تقاضا برای فیروزه طبیعی، فیروزه طبیعی چینی به سرعت مورد تقاضا قرار گرفته قیمت آن در حال افزایش است. با اینکه بیشتر فیروزه‌های چینی که امروزه فروخته می‌شوند، تثبیت شده یا تحت درمان قرار گرفته هستند، اما به دلیل کمبود فیروزه آمریکایی و دیگر منابع موجود در جهان، قسمت عمده‌ای از تقاضای بازار را برآورده می‌کنند. بهترین فیروزه طبیعی چینی اغلب بسیار نادر است و ارزش آن را کلکسیون داران می‌دانند.

    • انواع فیروزه مصری

    مصر یکی از کشورهایی است که اولین معادن فیروزه جهان در آن کشف شده و هزاران سال است که معادن آن مورد استخراج و بهره‌برداری قرار می‌گیرد، به طوری که مدت‌ها تصور می‌شد معادن مصر دیگر تخلیه شده و به صورت متروکه رها شده‌اند. اخیراً رگه‌هایی از فیروزه در معادن باستانی مصر یافت شده است، اما هنوز تمایلی برای ورود به بازار آزاد نداشته و به صورت پراکنده توسط مردم محلی و غیربومیان علاقه‌مند استخراج می‌شود.

    معادن بزرگ فیروزه مصر در شبه جزیره سینا واقع شده‌اند. در این شبه جزیره شش معدن وجود دارد و مساحت آن‌ها حدود 650 کیلومتر مربع است. همه معادن در ساحل جنوب غربی شبه جزیره واقع شده‌اند. از منظر تاریخی، مهم‌ترین و قدیمی‌ترین این معادن، سرابیت الخادم و وادی مغاره هستند. فیروزه‌های کشف شده از این معادن، هزاران سال گردن فراعنه مصر و همسران‌شان را می‌آرستند.

    فیروزه مصری نسبت به انواع فیروزه ایرانی سبزتر بوده، اما پایداری و دوام آن بیشتر است. رنگ غالب این فیروزه، سبز آبی درخشان است و رگه‌های قرمز و مسی رنگ غنی‌ دارد که هر قطعه را در نوع خود منحصر به فرد کرده است. غنای رنگ این رگه‌ها بسیار قابل توجه است و می‌تواند به مجموعه‌داران برای تشخیص فیروزه مصر کمک کند.

    رنگ رگه‌های منحصر به فرد آن از که در دامنه‌ای از رنگ‌های قرمز تا طلایی بوده، ظاهری سلطنتی و قدیمی به فیروزه مصری بخشیده است. شاید به همین دلیل باشد که این گوهر نزد تمدن‌های باستان بسیار ارزشمند بوده و سنگ مورد علاقه توت‌ عنخ آمون بود و در ماسک مرگ خارق‌العاده او وجود دارد.

    بیشتر بخوانید: تشخیص فیروزه اصل

    فیروزه برای مصریان سنگ مقدسی بود که خوش شانسی می‌آورد. این گوهر چنان جایگاه بالایی داشت که حتی دارای الهه خاص خود به نام‌ هاتور بود. هاتور یک الهه گاو و مادر، همسر و دختر خدای خورشید بود. او به عنوان «بانوی فیروزه، معشوقه فیروزه و بانوی کشور فیروزه» شناخته می‌شد، زیرا محافظ منطقه کویری بود که این سنگ زیبا در آن استخراج می‌شد.

    • انواع فیروزه تبت

    چین با تولید تقریباً 75 درصد از فیروزه جهان به یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان این سنگ تبدیل شده است. با این وجود دولت به دلیل تخریب محیط زیست ناشی از استخراج نواری معادن چین، تعدادی از معادن را تعطیل کرده و مقررات سختگیرانه‌ای در مورد معدن‌کاری وضع کرده، به طوری که تولید فیروزه در چین تا حد زیادی محدود شده است.

    خرید انگشتر فیروزه

    انواع فیروزه چینی بیشتر دارای رنگ‌های آبی با رگه‌های مشکی هستند. فیروزه تبت از منطقه هیمالیای تبت به دست می‌آید و به دلیل مقادیر بالای ناخالصی آهن، سبزی بیشتری دارد. لهاسا در هیمالیا یکی از چهار مکانی است که بهترین فیروزه تبت از آن به دست می‌آید. سایر مناطق Ngari-Khorsum، Draya و Derge هستند.

    انواع فیروزه با نفوذ آب‌های زیرزمینی از طریق سنگ‎‌های آلومینیومی ‌و در حضور مس تشکیل می‌شود و شرایط شدید زیرزمینی در اطراف رشته کوه هیمالیا، طی میلیون‌ها سال گذشته، رنگ زیبایی به این گوهر داده است.

    برای هزاران سال، فیروزه تبت به دلیل زیبایی و ارزش‌های معنوی، مورد توجه و محبوبیت مردم تبت و نپال قرار داشته است. هر قطعه فیروزه تبت یک رنگ برجسته و الگوی منحصر به فرد خود را دارد و یکی از دلایل پرطرفدار بودن آن همین بوده، زیرا هر قطعه دارای یک الگوی یکتا است که توسط مادر طبیعت به آن داده شده است.

    تقریباً هر شخصی که در هیمالیا زندگی می‌کند، یک قطعه فیروزه دارد. فیروزه برای تبتی‌ها، یک سنگ کاملاً معنوی و با ارزش‌ترین سنگ قیمتی جهان است. آن‌ها معتقدند این سنگ آسمانی است و از آسمان‌ها به زمین آورده شده است. تبتی‌ها حداقل از 1000 سال قبل از میلاد مسیح این سنگ را گرامی داشته و به نشانه عشق از آن استفاده می‌کردند. تصور بر این است که این فیروزه هم از شخصی که گوهر را هدیه می‌دهد و هم از شخصی که آن را هدیه گرفته محافظت می‌کند.

    بیشتر بخوانید: خواص فیروزه

    معمولاً به کودکان تبتی در سال‌های ابتدایی زندگی یک قطعه فیروزه تبتی داده می‌شود و اعتقاد بر این است که این گوهر به عنوان محافظ عمل کرده و جلوی سقوط آن‌ها را از ارتفاعات می‌گیرد. بعضی از روستاها در کوه‌های مرتفع قرار دارند که‌ ترس از سقوط کودکان از آن‌ها یک نگرانی واقعی است. آن‌ها در طول زندگی خود طلسم فیروزه‌ای را چندین بار ارتقا داده و همواره به دنبال یک قطعه بزرگ‌تر و ارزشمندتر هستند.

    این موضوع اهمیت این سنگ در فرهنگ تبت را نشان می‌دهد. همچنین تبتی‌ها معتقدند که فیروزه از ثروت خانواده محافظت می‌کند و می‌تواند انرژی‌هایی را از محیط اطراف جذب کند. از آنجا که فیروزه متخلخل است، اعتقاد بر این است که می‌تواند در اهداف دارویی هم مورد استفاده قرار گیرد. آن‌ها حتی معتقدند که هر چه فرد پیرتر می‌شود، فیروزه شدت رنگ خود را از دست داده و سبزتر می‌شود.

    اعتقاد بر این است که فیروزه اگر به یک فرد سالم و جوان داده شود، زیبایی و رنگ طبیعی خود را بازمی‌یابد. به همین دلیل آن‌ها با سنگ‌‎های قیمتی خود مانند اینکه شخصیت خاص خود را دارند، با محبت رفتار کرده و طوری رفتار می‌کنند که گویی گوهر زنده است. پر بیراه نیست اگر بگوییم با این سنگ قیمتی طوری رفتار می‌شود که گویی بخشی از خانواده و قسمت مهمی از زندگی روزمره است. همچنین نام این گوهر در چند متن سانسکریت به عنوان دارو ذکر شده است.

    اعتقاد بر این است، فیروزه‌ای که امروز می‌پوشیم، تقریباً 30 میلیون سال پیش تشکیل شده است.
    اعتقاد بر این است، فیروزه‌ای که امروز می‌پوشیم، تقریباً 30 میلیون سال پیش تشکیل شده است.

    انواع فیروزه بر حسب رنگ

    فیروزه یک ماده معدنی آبی تا سبز است که از فسفات هیدراته مس و آلومینیوم تشکیل شده است. مس همان چیزی است که به این ماده معدنی رنگ آبی می‌بخشد. وقتی ماده معدنی فیروزه با آهن در ارتباط باشد، آن وقت است که فیروزه مایل به سبز می‌شود. اگر فیروزه همراه با ماده معدنی روی باشد، فیروزه مایل به زرد خواهد شد.

    اعتقاد بر این است، فیروزه‌ای که امروز می‌پوشیم، تقریباً 30 میلیون سال پیش تشکیل شده است. فرایند تشکیل فیروزه در طی چندین قرن با نفوذ آب‌های حاوی عناصر معدنی خاص مانند: مس و آلومینیوم در رگه‌ها یا شکاف‌های سنگ میزبان انجام شده است. به این ترتیب به تدریج رسوب فیروزه‌ای یا تکه‌های فیروزه در درون سنگ میزبان تشکیل شده است.

    گاهی اوقات، رگه‌هایی با رنگ خاکستری، سیاه یا طلایی بر روی سطح سنگ قابل مشاهده است. اگر رگه‌های نازک و با فاصله مساوی باشد، معمولاً از آن به عنوان رگه‌های تار عنکبوت یاد می‌شود. وجود رگه‌های تار عنکبوت برای انواع فیروزه کشف شده در ایالات متحده، بسیار مطلوب است و ارزش و قابلیت جمع آوری آن را افزایش می‌دهد، اما برای فیروزه‌ای که در هر جای دیگری یافت می‌شود، نتیجه عکس دارد و از ارزش آن می‌کاهد.

    محبوب‌ترین رنگ فیروزه آبی آسمانی است، اما این سنگ در طیف وسیعی از رنگ‌ها از آبی پودری کم رنگ، آبی متوسط ​​تا سبز روشن و سبز با سایه‌هایی از رنگ زرد دیده می‌شود.

    همان‌طور که گفته شد، فیروزه از فلزات موجود در سنگ میزبان (سنگی که در آن شکل گرفته است) رنگ می‌گیرد. اگر‌ ترکیب شیمیایی سنگ شامل مقدار کمی ‌مس باشد، رنگ محبوب آبی آسمانی ایجاد می‌شود. اگر آهن وجود داشته باشد، رنگ مایل به سبز و اگر ترکیبات حاوی روی باشد رنگ‌های متمایل به زرد حاصل می‌شود.

    هر چه فیروزه آبی‌تر بوده و آبی آن غنی‌تر و درخشان‌تر باشد، ارزش بیشتری داشته و مرغوب‌تر است. باارزش‌ترین رنگ فیروزه، رنگ آبی آسمانی درخشان فیروزه ایران است که به رنگ robin’s egg شناخته می‌شود. این فیروزه خواه در ایران استخراج شده باشد یا نه، با نام «آبی ایرانی» نامیده می‌شود.

    انواع فیروزه بر حسب طرح

    از آنجایی که ممکن است در سطح فیروزه رگه‌هایی از پیریت یا … وجود داشته باشد. فیروزه بر اساس طرح به دو دسته کلی با رگه (شجر) و بدون رگه (عجم) تقسیم می‌شود. وجود یا عدم وجود این رگه‌ها به خودی خود هیچ تأثیری در ارزش سنگ ندارد و تنها یک امر سلیقه‌ای است. به عنوان مثال در کشور آمریکا این الگوها بسیار محبوب بوده و ارزش سنگ را افزایش می‌دهد، اما در اروپا و کشورهای خاورمیانه این‌گونه نیست. رگه‌ها هر اندازه توزیع یکنواخت‌تری داشته باشند مطلوب‌ترند، اما سلیقه افراد از این نظر هم متفاوت است.

    انواع فیروزه ایرانی بسته به اینکه دارای رنگ آبی یکنواخت بوده یا دارای رگه داشته باشد، به دو دسته تقسیم می‌شوند:

    خرید انگشتر فیروزه

    • فیروزه عجمی

    از لحاظ تاریخی، فیروزه ایرانی یا Persian Turquoise به فیروزه آبی آسمانی (robin’s-egg) درخشان که فاقد رگه‌های قابل مشاهده و هر گونه رگه سیاه یا قهوه‌ای است، گفته می‌شود. این فیروزه، مورد تحسین‌ترین نوع فیروزه در جهان است و از آنجا که از ایران نشأت گرفته، در کشورهای عربی و حوزه خلیج فارس به فیروزه عجمی شهرت دارد و بسیار گرانقیمت‌تر از دیگر انواع فیروزه ایرانی است. جالب است بدانید که تاج معروف ناپلئون بناپارت که به ملکه خود هدیه داد با فیروزه عجم نیشابور تزیین شده بود.

    • فیروزه شجری

    فیروزه شجری به فیروزه‌ای گفته می‌شود که دارای رگه‌ است. این رگه‌ها همانطور که گفته شد، ناخالصی‌هایی است که در بافت سنگ میزبان وجود داشته و در درز و شکاف‌های فیروزه جلوه گر شده است. رنگ رگه‌ها در نگین انگشتر فیروزه نیشابور معمولاً سفید یا طلایی است که به طور نامنظم روی آن دیده می‌شود. از آنجا که این رگه‌ها به شاخ و برگ درخت شباهت دارند و در عربی درخت را شجر می‌گویند، به این فیروزه، فیروزه‌ی شجری گفته می‌شود.

    فیروزه شجری در میان اعراب و کشورهای خاورمیانه محبوبیت کمتری نسبت به فیروزه عجمی دارد. هر اندازه رگه‌های فیروزه شجری‌ منظم‌تر و شفاف‌تر بوده و شباهت بیشتری به شاخ و برگ درخت داشته باشند، محبوبیت بیشتری داشته و قیمت آن بالاتر است. بعضی از فیروزه‌های نیشابوری دارای رگه‌های طلایی هستند که در این حالت قیمت و ارزش آن‌ها بسیار بیشتر می‌شود.

    در پایان، فیروزه سنگی قیمتی، بسیار زیبا و باارزش است که با قدمت 7000 ساله یکی از اولین سنگ‎‌های قیمتی جهان است که توسط بشر کشف شده و مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. عمده معادن انواع فیروزه جهان در کشورهای آمریکا، چین، مصر و ایران قرار دارد. امروزه بسیاری از معادن فیروزه به دلایل متعدد شامل تخریب بیش از حد محیط زیست و سختی بسیار زیاد، استخراج آن تعطیل یا تخلیه شده‌اند. در حال حاضر چین با تولید 75% فیروزه مورد نیاز بازار، بزرگ‌ترین تولیدکننده فیروزه در جهان است.

    فقط درصد کمی از تمام فیروزه‌های استخراج شده در جهان به اندازه کافی سخت هستند که بتوانند در جواهرات استفاده شوند.
    فقط درصد کمی از تمام فیروزه‌های استخراج شده در جهان به اندازه کافی سخت هستند که بتوانند در جواهرات استفاده شوند.

    انواع فیروزه بر اساس سه فاکتور سختی، رنگ و نادر بودن ارزیابی می‌شوند. فقط درصد کمی از تمام فیروزه‌های استخراج شده در جهان به اندازه کافی سخت هستند که بتوانند در جواهرات استفاده شوند. 90 درصد فیروزه استخراج شده از نوع گچی و نرم است و برای استفاده در جواهرات باید تثبیت شوند. فیروزه‌ای که به اندازه کافی سخت باشد تا بتوان از آن بدون تثبیت در جواهرات استفاده کرد، بسیار نادر و باارزش است. انواع فیروزه ایرانی و برخی فیروزه‌های آمریکایی از این نوع بوده و دارای قیمت بسیار بالایی هستند.

    بیشتر بخوانید: راهنمای خرید انگشتر فیروزه

    عمق رنگ سنگ و وجود رگه‌ها می‌تواند ارزش افزوده داشته باشد. رنگ‌های عمیق‌تر و غلیظ‌تر عموماً گران‌تر هستند. وجود رگه‌های موازی و نازک – که به آن «تار عنکبوت» گفته می‌شود – هم می‌تواند ارزش فیروزه را افزایش دهد، اما این مسأله کاملاً به سلیقه بازار بستگی دارد.

    کمیابی عامل بزرگ دیگری در قیمت انواع فیروزه است. فیروزه Lander Blue در نوادا یک مثال خوب برای این موضوع می‌باشد. معدن Lander Blue به نام «کلاه» نیز شهرت دارد، زیرا ورودی معدن آن‌قدر کوچک است که می‌توانید آن را با کلاه کابوی بپوشانید. فیروزه Lander Blue یکی از سخت‌ترین و درجه بالاترین فیروزه‌های جهان است.

    غیر از موضوع کیفیت، مسأله دیگری که باعث افزایش قیمت بیش از حد فیروزه لندر بلو شده، استخراج کم آن است. قبل از به پایان رسیدن کامل مخازن این معدن در دهه 1970، فقط حدود 100 پوند فیروزه از آن استخراج شد. نادر بودن همراه با کیفیت و زیبایی سنگ‎‌ها باعث شده است که Lander Blue گران‌ترین فیروزه در جهان باشد.

    فیروزه عمدتاً بر اساس معدنی که از آن استخراج شده است، ارزیابی می‌شود و ما در این مقاله کوشیدیم انواع فیروزه را بر اساس معادن و رنگ آن به طور کامل بررسی کنیم.

    خرید انگشتر فیروزه

    آخرین محصولات فروشگاه تراث

    6,200,000 تومان
    تحویل فوری
    2,700,000 تومان
    تحویل فوری
    5,200,000 تومان
    تحویل فوری
    1,800,000 تومان
    تحویل فوری
    2,500,000 تومان
    تحویل فوری
    تحویل فوری
    تحویل فوری
    1,800,000 تومان

    One thought on “انواع فیروزه: چه عواملی موجب پیدایش انواع مختلف فیروزه شده است؟!

    1. اشتراک ها: انواع فیروزه عجم نیشابور: فیروزه عجم نیشابور با دیگر فیروزه‌ها چه تفاوتی دارد؟! - تراث Torath

    2. سمیه اسدی میگوید:

      ممنون بابت اطلاعات مفیدی که در این مقاله ارائه شده بود. سال ها بود که دنبال مقالات جامعی در زمینه فیروزه بودم که به بررسی همه جانبه اون پرداخته باشه.. به خاطر همین گذشته از این مقاله، از طریق لینک های داخلی مقاله تونستم به سری مقالات ارزشمندی دست پیدا کنم. الان خیلی راحت میتونم انگشتر فیروزه انتخاب کنم …

    3. اشتراک ها: راهنمای خرید انگشتر فیروزه: نکات مهمی که برای خرید انگشتر فیروزه باید بدانید! - تراث Torath

    4. اشتراک ها: خواص فیروزه: فواید و ویژگی‌های درمانی و جادویی سنگ فیروزه - تراث Torath

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *